Menu

برخورد شهاب‌واره آسیب جبران‌ناپذیری به تلسکوپ جیمز وب وارد کرده است

برخورد شهاب‌واره آسیب جبران‌ناپذیری به تلسکوپ جیمز وب وارد کرده است
دیجی کالا

بررسی جدید ناسا نشان می‌دهد که برخورد ریزشهاب‌واره آسیب جبران‌ناپذیری به تلسکوپ جیمز وب وارد کرده است اما این رصدخانه‌ی فضایی همچنان فراتر از انتظارات عمل می‌کند.

از زمان پرتاب در ۲۵ دسامبر ۲۰۲۱ (۴ دی ۱۴۰۰)، حداقل ۱۹ سنگ فضایی کوچک به تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا برخورد کرده‌اند. از جمله یک ریزشهاب‌واره‌ی بزرگ که آسیب قابل توجهی بر یکی از ۱۸ بخش آینه‌ی اصلی تلسکوپ وارد کرده است.

حالا در یک گزارش وضعیت گسترده‌ی تازه، پژوهشگران ناسا اولین تصاویری را به‌اشتراک گذاشته‌اند که میزان آسیب را نشان می‌دهد. در آینه‌ی C3 در گوشه‌ی سمت راست پایین تصویر، محل برخورد به صورت یک فرورفتگی سفید روشن دیده می‌شود که سطح آینه طلایی را مخدوش کرده است.

طبق این گزارش، ضربه که احتمالا بین ۲۳ تا ۲۵ می (۲ تا ۴ خرداد) امسال رخ داده است – آسیب «غیرقابل اصلاح» را به بخش کوچکی از آینه وارد کرده است. با این حال، به‌نظر نمی‌رسد که این فرورفتگی کوچک مانع از عملکرد تلسکوپ شده باشد. در واقع، به گفته‌ی ناسا عملکرد جیمز وب در کل تقریبا فراتر از انتظارات است که خبری خوب برای طرفداران تصاویر فضایی خیره‌کننده محسوب می‌شود.

سنگ‌های کوچکی که به نام «ریزشهاب‌واره» (Micrometeoroid) شناخته می‌شوند، تهدیدی کاملا آشنا برای فضاپیماهای موجود در مدار نزدیک به زمین هستند. شبکه‌ی نظارت فضایی ایالات متحده آمریکا بیش از ۲۳۰۰۰ قطعه زباله‌ی مداری را که اندازه‌ی آن‌ها بزرگ‌تر از یک توپ کوچک (مانند توپ سافت‌بال) است، ردیابی می‌کند اما نظارت بر میلیون‌ها قطعه‌ی فضایی نزدیک که کوچک‌تر از چنین ابعادی هستند تقریبا غیرممکن است.

در عوض، ناسا و دیگر آژانس‌های فضایی، همواره برای برخوردهای غیرقابل اجتناب برنامه‌ریزی می‌کنند. در گزارش جدید آمده است: «هر فضاپیما ناگزیر با ریزشهاب‌واره‌ها مواجه می‌شود. تاکنون، شش ریزشهاب‌واره تغییر شکل‌های قابل‌توجهی بر آینه‌های JWST ایجاد کرده‌اند که به‌طور میانگین تقریبا یک ضربه‌ی قابل توجه در هر ماه از زمان پرتاب این تلسکوپ است.»

اغلب این برخوردها اما در محدوده‌ی مورد انتظار است. هنگام ساخت جیمز وب، مهندسان عمدا نمونه‌های آینه‌ای را با اجرامی به اندازه‌ی ریزشهاب‌سنگ ضربه زدند تا اثرگذاری آن‌ها را بر عملکرد تلسکوپ بررسی کنند.

مقایسه‌ی وضعیت اولیه‌ی تلسکوپ و وضعیت آن پس از برخوردCredit: NASA/ ESA/ CSA

با این وجود، چیزی که غیرمنتظره بود، ضربه‌ای قدرتمندتر بود که به آینه‌ی C3 آسیب زد. سنگ فضایی در این برخورد ظاهرا بزرگ‌تر از چیزی بود که تیم آمادگی آن را داشت و محققان اکنون در تلاش هستند تا تأثیری را که حملات بعدی مانند این می‌تواند بر جیمز وب داشته باشد، ارزیابی کنند.

با وجود برخورد غیرمنتظره به آینه‌ی C3، گزارش وضعیت جدید که توسط بیش از ۲۰۰ دانشمند شاغل در ناسا، آژانس فضایی اروپا و دیگر محققان از سراسر جهان نوشته شده است، نشان می‌دهد دانشمندان معتقدند که تلسکوپ پس از فرآیند راه‌اندازی ۶ ماهه، بی‌عیب‌ونقص کار می‌کند و آینده‌ی درخشانی از اکتشافات در انتظار آن است.

در این گزارش تأکید شده است: «جیمز وب برای ایجاد پیشرفت‌های اساسی در درک ما از شکل‌گیری و تکامل کهکشان‌ها، ستاره‌ها و منظومه‌های سیاره‌ای پیش‌بینی شده بود. اکنون با اطمینان می‌دانیم که چنین خواهد شد.»

عکس کاور: سلفی جدید جیمز وب که وضعیت بخش C3 آینه‌ی اصلی در آن مشخص است. Credit: NASA/ CSA/ ESA

منبع: Live Science